serwis informacyjno edukacyjne

Sprawdź pracodawcę

Nigdy nie podejmuj pracy „na czarno”

Dlaczego nielegalna praca nie opłaca się?

  • Jeżeli nie podpisałeś umowy, to nie masz pewności, że dostaniesz wynagrodzenie. Nieuczciwy pracodawca może zaprzeczyć temu, że u niego pracowałeś. Może też zniknąć z pieniędzmi. Teoretycznie możesz dochodzić swoich praw w sądzie, ale nie mając umowy lub świadków, jest mało prawdopodobne, że uda Ci się wygrać sprawę.
  • Nikt nie opłaca składek na ubezpieczenie emerytalne, dlatego nie dostaniesz w przyszłości emerytury lub będzie ona bardzo niska.
  • Czas pracy „na czarno” nie jest udokumentowany, dlatego nie liczy się jako staż pracy, np. do wymiaru urlopu.
  • Nikt nie opłaca składek na ubezpieczenie zdrowotne i chorobowe. Gdy zachorujesz nie będziesz mógł skorzystać z publicznej, bezpłatnej opieki zdrowotnej. Nie dostaniesz też wypłaty za okres choroby.
  • Nikt nie opłaca składek na ubezpieczenie wypadkowe. Jeśli trafisz do szpitala w wyniku wypadku, otrzymasz rachunek za leczenie. Może to być nawet kilka-kilkanaście tysięcy złotych.
  • Nie masz żadnych szans na otrzymanie jakichkolwiek świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (podobnie jak twoja rodzina).
  • Nie możesz przedstawić zaświadczenia z pracy o wysokości zarobków i rodzaju zawartej umowy, a wtedy tracisz możliwość, uzyskania kredytu, zakupów ratalnych, itp.

Wiele osób pracując nielegalnie, w przypadku poważnych problemów z pracodawcą boi się zawiadomić policję z obawy przed konsekwencjami.

Sprawdź pracodawcę

Podjęcie pracy u uczciwego pracodawcy zagwarantuje Ci bezpieczeństwo i ustrzeże przed niepotrzebnym zagrożeniem.

Poznaj procedury

Aby uniknąć niemiłych niespodzianek po przyjeździe do obcego kraju jeszcze przed wyjazdem zgromadź jak najwięcej informacji o procedurach i formalnościach, których będziesz musiał dopełnić by legalnie się zatrudnić.

Pozwolenie o pracę

Dowiedz się, czy tam dokąd wyjeżdżasz wymagane jest pozwolenie o pracę. W krajach Unii Europejskiej obowiązuje swoboda przepływu pracowników, dlatego Polacy nie potrzebują pozwolenia o pracę i pobyt.

Pamiętaj, że takie kraje jak Norwegia, Liechtenstein czy Islandia nie są członkami UE, ale należą do EOG i realizują umowę o swobodnym przepływie pracowników.

Sprawdź, w których krajach jest wymagane pozwolenie na pracę - skorzystaj z wyszukiwarki.

Prawo do pobytu

Sprawdź w jaki sposób otrzymać pozwolenie na pobyt w kraju, do którego wyjeżdżasz. Nie zawsze pozwolenie o pracę jest tożsame z pozwoleniem na pobyt.

Numer pracownika

Sprawdź czy po przybyciu na miejsce nie musisz wyrobić specjalnego numeru lub zarejestrować się w odpowiednim urzędzie. Wyrobienie numeru może być bezpłatne, w niektórych krajach należy to do obowiązku pracodawcy, w innych do pracownika.

Np. W Holandii pracodawca zobowiązany jest do wyrobienia pracownikowi numeru Sofii – nie może jednak za to żądać pieniędzy. Natomiast pracownik musi posiadać numer BSN, który otrzymuje się w holenderskim urzędzie miasta, właściwym dla miejsca zamieszkania.

Podatki

Dowiedz się jakie stawki podatkowe obowiązują w kraju, w którym będziesz pracować. Przykładowo w Niemczech obowiązuje 6 klas podatkowych. To, według której klasy podatkowej powinniśmy płacić podatki zależy m.in. od okresu pracy, ilości miejsc zatrudnienia, lub tego czy rozliczamy się samodzielnie czy z małżonkiem. Pamiętaj, że podatki musisz płacisz w kraju, w którym pracujesz i zgodnie z obowiązującymi w nim przepisami.

Sprawdź pracodawcę

  • Jeśli pracę załatwia Ci pośrednik pracy, skontaktuj się z pracodawcą, sprawdź czy w ogóle istnieje i czy oferuje warunki wskazane przez pośrednika.
  • Jeśli sam znalazłeś pracodawcę, sprawdź czy działa legalnie na danym rynku.
  • Poszukaj jak najwięcej informacji o pracodawcy w internecie, na forach. Większe firmy mogą posiadać swoje strony internetowe. Zwróć uwagę czy podają dokładny adres i stacjonarne numery telefonów.
  • Nigdy nie korzystaj z ofert pracy proponowanych podczas spotkania gdzieś w barze, restauracji. Nie wiesz czy osoba, z którą rozmawiasz jest rzeczywiście tym, za kogo się podaje i czy rzeczywiście dana praca istnieje. Uczciwy i legalny pracodawca będzie miał swoją siedzibę, choćby najmniejsze biuro.
  • Jeśli jesteś już na miejscu, porozmawiaj z pracownikami, obserwuj panującą sytuację. Jeśli jakiekolwiek zdarzenia wydadzą Ci się niepokojące zawiadom agencję pośrednictwa pracy, policję lub inne służby.

Elementy umowy

Podpisując umowę z przyszłym pracodawcą pracy upewnij się, że zawiera ona wszystkie wymienione poniżej elementy.

  • nazwę pracodawcy;
  • okres zatrudnienia;
  • rodzaj oraz warunki pracy i wynagrodzenia oraz przysługujące osobie świadczenia socjalne;
  • warunki ubezpieczenia społecznego oraz od następstw nieszczęśliwych wypadków. Pracodawca zapewnia ubezpieczenie pracownika w miejscu pracy. Ubezpieczenie na czas podróży i poza miejscem pracy pracownik wykupuje na własną rękę;
  • obowiązki i uprawnienia osoby kierowanej do pracy (np. posiadanie wymaganych dokumentów, kwalifikacji i uprawnień niezbędnych do wykonywania pracy, posiadanie zaświadczenia o stanie zdrowia, zaświadczenia o niekaralności, itp.);
  • obowiązki i uprawnienia pracodawcy;
  • zakres odpowiedzialności cywilnej stron w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy zawartej między obywatelem polskim a pracodawcą. Pamiętaj, że niewykonanie przez Ciebie warunków umowy (np. niestawienie się do pracy) powoduje skutki prawne i finansowe.
  • informacje o trybie i warunkach dopuszczenia cudzoziemców do rynku pracy w państwie wykonywania pracy;
  • inne zobowiązania stron.

Zwróć uwagę, czy w umowie będzie zapis o zapłacie za wyjazd u konkretnego pośrednika, a bilet kosztuje więcej niż powinien. Masz prawo nie podpisywać takiej umowy.

Jeśli brak jest któregokolwiek z powyższych punktów to umowa jest niezgodna z prawem.

Na co uważać

Wynagrodzenie

Pracodawca ma obowiązek wypłacać wynagrodzenie w terminach przewidzianych umową, jeśli spóźnia się z wypłatą, spróbuj dowiedzieć się jaka jest tego przyczyna. Masz prawo zgłosić ten fakt policji.

Upewnij się, że Twoje wynagrodzenie nie jest niższe niż płaca minimalna w danym kraju i że jest zgodne z obowiązującymi stawkami wynagrodzenia dla Twojego zawodu.

Warunki i czas pracy

Pracodawca ma obowiązek zapewnić Ci bezpieczeństwo w pracy. Jeżeli wykonujesz pracę fizyczną, do której nie otrzymałeś odpowiednich narzędzi i praca jest przez to cięższa i niebezpieczna – nie lekceważ tego. Domagaj się godnych warunków pracy, a jeśli sytuacja nie poprawi się możesz to zgłosić policji.

Pracodawca nie ma prawa żądać od Ciebie pracy po godzinach lub w wolne dni, bez dodatkowej zapłaty.

Zakwaterowanie

Jeśli pracodawca zapewnia zakwaterowanie, za które potrąca opłatę z pensji, sprawdź czy cena nie jest wygórowana. Być może samemu znajdziesz zakwaterowanie w niższej cenie i w wyższym standardzie.

Nigdy nie płać pracodawcy za zakwaterowanie „z góry” za cały miesiąc lub rok. Nigdy nie płać przed obejrzeniem mieszkania i otrzymaniem kluczy. Może zdarzyć się tak, że gdy już zapłacisz do Twojego mieszkania lub pokoju zostaną zakwaterowane kolejne osoby, o których nie byłeś uprzedzony.

Bądź bezpieczny na miejscu

Jeszcze zanim wyjedziesz zadbaj o swoje bezpieczeństwo na miejscu.

  • Sprawdź czy i jakie są możliwości uzyskania pomocy na miejscu.
  • Dowiedz się jakie organizacje lub instytucje pomocowe funkcjonują w kraju, do którego wyjeżdżasz.
  • Sprawdź do kogo mógłbyś zwrócić się o pomoc w miejscowości, do której wyjeżdżasz, może działa tam lokalna organizacja pomagająca Polakom, może w pobliskim kościele jest polski ksiądz.
  • Zapisz adresy i numery kontaktowe do polskich placówek dyplomatycznych, szczególnie konsulatów.
  • Bazę danych kontaktowych polskich placówek znajdziesz tutaj

Podsumowanie

  • Zawsze podejmuj legalną pracę. Tylko legalna praca zagwarantuje Ci bezpieczeństwo i ochronę w razie problemów z pracodawcą.
  • Zanim podpiszesz umowę z pracodawcą, dokładnie go sprawdź. Upewnij się, że działa legalnie, nie wykorzystuje pracowników i przestrzega ich praw.
  • Uważaj, co podpisujesz. Upewnij się, że umowa zawiera wszystkie niezbędne elementy i że nie jest dla Ciebie niekorzystna.
  • Zadbaj o swoje bezpieczeństwo na miejscu, zrób listę instytucji, które mogłyby pomóc w razie problemów, bądź czujny i nie obawiaj się zgłosić na policję, gdy dzieje się coś złego.